Một số kinh nghiệm giúp học sinh học tốt phân môn lịch sử lớp 4

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài:
1.Cơ sở lí luận:
          Thủa sinh thời Bác Hồ đã dạy:
                                      Dân ta phải biết sử ta
                             Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
          Đúng vậy, là người dân sống trên đất Việt mỗi người cần phải biết nguồn cội của mình, về những gì con người đã trải qua về truyền thống hào hùng của dân tộc, về sự phát triển của loài người, từ đó giúp chúng ta kế thừa, phát huy những gì tốt đẹp tiếp tục đổi mới và phát triển xã hội trong tương lai.
          Chúng ta đã biết môn lịch sử là một môn khoa học xã hội rất quan trọng, nó giúp ta quay ngược lại thời gian để tìm hiểu, phân tích đánh giá những sự kiện nhân vật trong lịch sử. Là môn khoa học xã hội nhưng lịch sử lại yêu cầu độ chính xác cao bởi mỗi mốc thời gian, mỗi sự kiện, mỗi nhân vật đều mang một ý nghĩa lịch sử riêng biệt. Vì thế đòi hỏi người tìm hiểu lịch sử phải có thái độ nhận thức một cách nghiêm túc, tuyệt đối không được nhầm lẫn.
Trong những năm gần đây cả xã hội nói chung và ngành giáo dục nói riêng đang báo động về vấn đề trình độ yếu kém môn lịch sử của học sinh nước ta. Đặc biệt là kết quả các kì thi môn lịch sử của học sinh trung học phổ thông, thể hiện sự hiểu biết một cách mơ hồ về lịch sử nước nhà. Những nhầm lẫn ngớ ngẩn không thể chấp nhận. Điều này làm cho dư luận không khỏi băn khoăn suy nghĩ và đặt câu hỏi: Tại sao kiến thức lịch sử của các em lại kém như vậy?
Xuất phát từ nỗi trăn trở của những người thầy, người cô có trách nhiệm với nghề. Đã có nhiều cuộc thảo luận, nhiều bài viết xoay quanh vấn đề này nhưng có lẽ cho đến nay vẫn chưa có giải pháp hữu hiệu giúp học sinh yêu thích và học tốt bộ môn lịch sử.
2. Cơ sở thực tiễn.
Ở lớp 4, học sinh bắt đầu được tiếp cận với môn lịch sử vì vậy các em còn rất bỡ ngỡ với việc tiếp thu cũng như phương pháp học bộ môn này. Vì vậy vấn đề đặt ra là giáo viên cần làm thế nào để ngay từ khi mới làm quen học sinh nhận thức được vai trò, ý nghĩa của môn lịch sử.Hình thành cho học sinh một phương pháp học cơ bản phù hợp với đặc trưng bộ môn giúp học sinh có hứng thú với môn học và học tập có hiệu quả .
 Về nội dung chương trình môn lịch sử lớp 4. Với dòng thời gian kéo dài từ buổi đầu dựng nước (700 năm trước Công Nguyên đến đầu thời Nguyễn giữa thế kỉ XIX) được chia làm 8 giai đoạn, 26 sự kiện lớn, 22 mốc thời gian cụ thể, rất nhiều đời vua nhiều tên nước và nhiều kinh đô khác nhau .
 Với thời lượng 1 tiết / tuần của phân môn lịch sử. Nếu giáo viên chỉ đơn thuần dựa vào sách hướng dẫn mà không nghiên cứu sâu về phương pháp giảng dạy thì học sinh khó có thể ghi nhớ được lượng kiến thức lớn như đã nêu.
Từ những lý do trên khiến tôi rất trăn trở với việc giảng dạy phân môn này do đó tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “ Một số kinh nghiệm giúp học sinh  học tốt phân môn lịch sử lớp 4 ”.
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu.
1. Mục đích nghiên cứu: Giúp học sinh học tốt môn lịch sử lớp 4
          Tìm hiểu nguyên nhân tại sao học sinh không yêu thích môn lịch sử, học sinh thường học trước quên sau hay nhầm lẫn các sự kiện lịch sử với nhau.
- Tìm ra phương pháp dạy sao cho học sinh dễ ghi nhớ các mốc thời gian, sự kiện và nhân vật.
- Cách tổ chức một số trò chơi làm phong phú tiết lịch sử
- Nhằm nâng cao chất lượng môn lịch sử lớp 4 trong trường học.
2. Phương pháp nghiên cứu:
          Trong quá trình dạy môn lịch sử của các năm học trước tôi đã ghi chép lại những khó khăn, bất cập trong phương pháp giảng dạy cũng như những băn khoăn về nội dung chương trình. Đồng thời thống kê những lỗi về kiến thức mà học sinh thường mắc phải. Sau đó, nghiên cứu để tìm ra giải pháp khắc phục.
          Tôi tự xây dựng các biểu bảng thống kê tổng hợp kiến thức phục vụ cho các bài ôn tập tổng kết giúp học sinh dễ hiểu ,dễ nhớ.
Để nghiên cứu thực hiện đề tài này tôi còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp điều tra giáo dục.
- Phương pháp thực nghiệm giáo dục.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
- Phương pháp tra cứu tài liệu.
- Phương pháp đàm thoại.
3. Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh lớp 4a trường Tiểu học Cấn Hữu
- Số lượng học sinh: 30 học sinh
4. Thời gian nghiên cứu:
- Năm học 2011-2012
5. Nội dung nghiên cứu:
- Nghiên cứu một số vấn đề về thực trạng dạy học môn lịch sử ở cấp học.
- Nghiên cứu về nội dung chương trình môn lịch sử lớp 4.
- Nghiên cứu đối tượng học sinh lớp 4 về: Đặc điểm tâm lí lứa tuổi, đặc điểm về nhận thức và vốn tích luỹ về kiến thức lịch sử.
- Dự giờ thăm lớp khối 4 để tìm hiểu  về thực trạng của việc dạy học môn lịch sử lớp 4.
B. PHẦN NỘI DUNG
I.Thực trạng
Là giáo viên giảng dạy lớp 4 lâu năm, kết hợp với sự trao đổi kinh nghiệm của các đồng nghiệp tôi thấy một thực trạng phổ biến hiện nay là: học sinh không thích học môn lịch sử thậm trí là sợ học lịch sử. Đặc biệt học sinh lớp 4 là lớp đầu tiên được làm quen với phân môn này. Các em chưa biết cách ghi nhớ các yếu tố lịch sử, nhận thức bài một cách thụ động hiểu bài đấy xong lại quên ngay. Chỉ sau một kì kiểm tra lại kết quả cho thấy đối với học sinh trung bình gần như quên hết, học sinh khá, giỏi có nhớ nhưng lộn xộn về thời gian và sự kiện. Đến cuối năm tổng kết nội dung chương trình học sinh chỉ nhớ được một số sự kiện nhân vật tiêu biểu còn thời gian thì nhầm lẫn nhiều. Rất ít học sinh có thể trình bày được diễn biến một cuộc khởi nghĩa. Hầu như không một học sinh nào nêu đúng, đủ 8 giai đoạn lịch sử theo trình tự thời gian. Học sinh chỉ nhớ tên các triều đại nhưng không đúng theo thứ tự liên tiếp. Về các mốc thời gian, tên nước, tên kinh đô thì không em nào nêu chính xác.
          Vì ở lớp 3 các em chưa được học môn lịch sử nên tôi không thể so sánh đối chứng giữa đầu năm với cuối năm được mà tôi phải đối chứng với lớp 4a năm học trước (cũng do tôi dạy) và lớp 4a năm học này.
          Với số lượng học sinh bằng nhau (30 em), trình độ học sinh các môn Toán - Tiếng Việt và các môn khác được xếp loại tương đương nhau. Kết quả môn lịch sử lớp 4a năm học 2010-2011 khi chưa áp dụng đề tái sáng kiến kinh nghiệm như sau:
Sĩ số: 30 học sinh
Giỏi: 6 học sinh = 20%
Khá: 12 học sinh = 40%
Trung bình: 12 học sinh = 40%
Lỗi chủ yếu của các bài  là nhầm mốc thời gian, nhầm sự kiện, không nhớ tên nước, tên kinh đô và địa điểm kinh đô ở đâu.
II.Các biện pháp giải quyết vấn đề.
1.Giúp học sinh nắm chắc 3 yếu tố lịch sử quan trọng: thời gian, sự kiện, nhân vật.
          Trước tiên tôi giới thiệu cấu trúc cơ bản của một bài lịch sử lớp 4 để các em phần nào định hình được thế nào là bài lịch sử.
          Mỗi bài lịch sử bao giờ cũng liên quan đến ba yếu tố cơ bản là:
+ Thời gian
+ Sự kiện
+ Nhân vật
          Trong mỗi sự kiện lại có ba yếu tố: nguyên nhân, diễn biến, kết quả.
          Vậy làm thế nào để các em có phương pháp tìm hiểu và ghi nhớ từng yếu tố một cách hiệu quả?
1.1.Về yếu tố thời gian.
          Khi bắt đầu giới thiệu nội dung chương trình môn lịch sử lớp 4. Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc trước nội dung cuốn sách để tìm hiểu xem môn lịch sử lớp 4 được học từ mốc thời gian nào? Hoặc cách nhanh nhất là hướng dẫn các em đọc phần mục lục cuối sách sẽ biết rõ mốc thời gian lịch sử mà mình sẽ được học.
VD: Nhìn vào mục lục ta dễ dàng xác định được mốc lịch sử được học :( từ 700 năm trước Công Nguyên đến giữa thế kỉ XIX.)
          Đồng thời giáo viên cần giải thích kĩ các thuật ngữ chỉ thời gian như: Công Nguyên, trước Công Nguyên, sau Công Nguyên, đầu thế kỉ, giữa thế kỉ, cuối thế kỉ.
          Vì thời gian được viết bằng những con số chính vì vậy các em rất hay quên và hay bị nhầm  nên khi dạy bài sau tôi thường nhắc lại mốc thời gian của bài trước hoặc liên hệ khoảng cách giữa sự kiện trước với sự kiện sau. Để các em dễ ghi nhớ, cứ sau vài bài tôi thường nhắc lại mốc thời gian bằng cách ghi lên bảng theo cột dọc thứ tự thời gian tiếp nối đồng thời ghi sự kiện tương ứng bên cạnh. Khi viết chữ số phải to rõ ràng (vì theo tôi sự ghi nhớ bằng mắt sẽ bền hơn sự ghi nhớ đơn thuần bằng tai).
VD:   Năm 700 Trước Công Nguyên       (Nước Văn Lang ra đời)
          Năm 218 Trước Công Nguyên        (Nước Âu Lạc tiếp nối nước Văn Lang ra đời)
          Năm 179 Trước Công Nguyên        (Quân Triệu Đà chiếm được Âu Lạc)
1.2.Về sự kiện
           Cũng giống như yếu tố thời gian tôi cũng hướng dẫn các em xem trước phần mục lục để xác định được các sự kiện lịch sử mà mình sẽ được học trong năm học lớp 4.
          Ở mỗi bài lịch sử bao giờ cũng có một mốc thời gian cụ thể kèm theo là một sự kiện lịch sử và thông thường kết thúc sự kiện ở bài trước sẽ mở đầu cho nguyên nhân của sự kiện ở bài sau.
          Chính vì vậy khi chuẩn bị bài ở nhà các em phải đọc lại bài trước để kết nối sự kiện từ bài trước sang bài sau, có như thế các em mới ghi nhớ sự kiện một cách hệ thống, liên tục.
Về sự kiện tôi chỉ yêu cầu học sinh nhớ được những ý cơ bản nhất có như thế học sinh mới nhớ lâu và không bị nhầm lẫn.
VD: Bài Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân
Học sinh cần nhớ: Ngô Quyền mất. Đất nước rơi vào cảnh loạn lạc do các thế lực phong kiến gây nên trong hơn hai mươi năm:
- Đinh Bộ Lĩnh đã tập hợp nhân dân dẹp loạn, thống nhất lại đất nước (năm 968).
Học sinh chỉ cần ghi nhớ chủ yếu ở phần bài học, em nào khá giỏi mở rộng thêm ở phần nội dung trong bài càng tốt.
1.3.Về nhân vật.
   Nhân vật trong lịch sử là yếu tố các em có thể dễ nhớ hơn cả trong ba yếu tố chính của một bài lịch sử. Tất nhiên đó chỉ là những nhân vật của những sự kiện nổi bật.
VD: Hai Bà Trưng (Khởi nghĩa hai Bà Trưng - năm 40) hay Ngô Quyền (Chiến thắng Bạch Đằng năm 938).
   Tuy vậy còn rất nhiều nhân vật gắn với các sự kiện không đặc biệt nổi bật các em sẽ rất dễ nhầm lẫn nhân vật của sự kiện này với nhân vật của sự kiện kia. Chính vì thế khi tìm hiểu về nhân vật tôi nhấn mạnh một số đặc điểm chính nhất ở nhân vật đó, tìm ra yếu tố liên quan  mật thiết giữa nhân vật và sự kiện để học sinh dễ ghi nhớ.
VD : Nói đến Quang Trung các em nhớ ngay đến hình ảnh “Gò Đống Đa” đó chính là sự kiện Quang Trung đại phá Quân Thanh.
Hay : Đinh Bộ Lĩnh gắn với hình ảnh chú bé để tóc chỏm đào đánh trận cờ lau. Đó chính là nhân vật trong bài Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.
Với những nhân vật có tên hiệu, tôi đặc biệt nhấn mạnh để các em khỏi nhầm một nhân vật thành 2 nhân vật.
VD : Nguyễn Huệ lên ngôi lấy hiệu là Quang Trung.
Vậy Quang Trung và Nguyễn Huệ chỉ là một nhân vật.
          Ngoài ra tôi thường sưu tầm những câu chuyện phù hợp với nội dung mỗi bài lịch sử để kể ở cuối tiết học, vừa để thay đổi không khí học tập vừa khắc sâu kiến thức bài học.
          VD: Bài: Nước Văn Lang. Tôi kể chuyện: Bánh trưng bánh dầy.
                 Bài: Nước Âu Lạc. Tôi kể chuyện:  Nỏ thần.
                 Bài: Nhà Lý rời đô ra Thăng Long. Chuyện: Sự tích rồng bay lên.
2. Một số lưu ý về phương pháp.
2.1.Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài.
 Nội dung bài lịch sử gắn liền với thời gian, sự kiện, nhân vật, thường không dễ hiểu dễ nhớ như bài tập đọc. Chính vì vậy nếu học sinh không đọc trước bài ở nhà sẽ khó có thể trả lời được câu hỏi tìm hiểu bài trên lớp và như vậy sẽ không nắm chắc được nội dung bài.
Để tạo thói quen đọc trước bài ở nhà của học sinh tôi áp dụng cách kiểm tra nhanh như sau: trước khi vào bài mới tôi gọi bất chợt một học sinh nêu tên bài sẽ học hôm nay hoặc hỏi học sinh tên nhân vật trong bài lịch sử hôm nay sẽ học là ai? Cứ như thế chỉ sau vài tuần các em sẽ có thói quen đọc trước bài ở nhà. Em nào không đọc trước bài ở nhà tôi phạt bằng hình thức về nhà chép lại 3 lần phần bài học tiết lịch sử đó.
2.2. Giới thiệu bài bằng cách liên kết bài cũ với bài mới.
Nội dung chương trình môn lịch sử lớp 4 là sự kết nối liên tục của thời gian và sự kiện vì vậy khi dạy tiết lịch sử tôi rất chú trọng đến bước kiểm tra bài cũ  vì việc dẫn dắt kết nối từ bài cũ sang bài mới giúp học sinh ghi nhớ các sự kiện một cách có hệ thống từ đó học sinh dễ hiểu bài và nhớ lâu hơn.
          Khi kiểm tra bài cũ tôi thường yêu cầu học sinh nêu lại 3 yếu tố chính của bài là : thời gian, sự kiện , nhân vật.
          Trong sự kiện học sinh sẽ phải nêu được những ý chính về nguyên nhân, diễn biến, kết quả sau đó tôi sẽ dẫn dắt từ phần kết thúc của bài trước sang giới thiệu bài sau.
VD : Giáo viên dẫn dắt vào bài bằng cách kết nối chuyển tiếp từ bài 26 : Những chính sách về kinh tế và văn hoá của Vua Quang Trung sang bài 27: Nhà Nguyễn thành lập như sau:
 Quang Trung đã có nhiều chính sách nhằm phát triển kinh tế và văn hoá của đất  nước. Tiêu biểu là “Chiếu khuyến nông”, “Chiếu lập học” và đề cao chữ Nôm. Công việc đang tiến hành thuận lợi thì Quang Trung mất (1792). Sau khi Vua Quang Trung qua đời, triều đại Tây Sơn suy yếu dần. Lợi dụng thời cơ đó, Nguyễn Ánh đã huy động lực lượng tấn công nhà Tây Sơn. Năm 1802, triều Tây Sơn bị lật đổ. Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng Đế. Nhà Nguyễn được thành lập.
2.3. Lựa chọn phương pháp phù hợp từng dạng bài cụ thể.
          Trong dạy học không có phương pháp nào là vạn năng. Phương pháp nào cũng có ưu điểm và hạn chế. Vấn đề là giáo viên sử dụng chúng như thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh đem lại hiệu quả cao cho bài giảng.
Trong chương trình lịch sử lớp 4 có các dạng bài sau:
- Dạng bài về cơ cấu bộ máy nhà nước, tình hình kinh tế -văn hoá - xã hội .
- Dạng bài về khởi nghĩa, kháng chiến.
- Dạng bài về nhân vật lịch sử.
- Dạng bài về kiến trúc nghệ thuật.
- Dạng bài tổng kết, ôn tập.
Thông thường mỗi dạng bài có phương pháp dạy học đặc trưng riêng. Do đó giáo viên phải biết lựa chọn các phương pháp dạy học cho phù hợp với nội dung của bài. Chẳng hạn:
+ Đối với dạng bài về cơ cấu bộ máy nhà nước, tình hình kinh tế, văn hoá,  xã hội: Giáo viên nên sắp xếp từng mảng kiến thức thành vấn đề rồi tổ chức cho học sinh tự tìm hiểu , tự phát hiện vấn đề thông qua phương pháp vấn đáp ,thảo luận nhóm. Với dạng bài này cần áp dụng tối đa phương pháp sử dụng đồ dùng dạy học. Mặt khác việc miêu tả giải  thích, phân tích của giáo viên đóng vai trò chủ yếu.
+ Đối với dạng bài về khởi nghĩa, kháng chiến: Phương pháp chủ đạo là kể chuyện,phân tích, miêu tả, tường thuật kết hợp với đồ dùng trực quan là hết sức quan trọng
+ Đối với dạng bài về nhân vật lịch sử thì kể chuyện lại là phương pháp chủ đạo.Giáo viên vừa là người kể chuyện ,dẫn chuyện lại là người dẫn dắt gợi ý giúp học sinh nắm vững cốt truyện.
+ Đối với dạng bài về kiến trúc nghệ thuật: Bên cạnh việc sử dụng phương pháp vấn đáp thì miêu tả , phân tích là hết sức quan trọng.
+ Đối với dạng bài tổng kết, ôn tập: Tuỳ từng phần nội dung cụ thể trong bài mà giáo viên lựa chọn phương pháp phù hợp. Thông thường dạng bài này được sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp, xong chủ yếu là phương pháp thống kê tổng hợp, kết hợp trò chơi học tập.
 2.4 .Kết hợp sử dụng: Trò chơi học tập.
Để tạo không khí hứng thú trong học tập tôi áp dụng một số trò chơi khi dạy môn lịch sử.
VD: Trò chơi chiếc nón kì diệu...
* Chuẩn bị :
Mô hình đồ dùng dạy học “Trò chơi chiếc nón kì diệu ”
Tôi sử dụng cho các bài ôn tập và tổng kết cuối năm.
VD : Bài 29: Tổng kết
Chương trình lịch sử lớp 4 chia làm 8 giai đoạn . Tôi soạn sẵn 8 câu hỏi ứng với 8 số từ 1 đến 8 trên bàn quay. Nội dung mỗi câu hỏi về1 giai đoạn như: Em hãy trình bày tóm tắt những sự kiện tiêu biểu của giai đoạn lịch sử : Buổi đầu dựng nước và giữ nước (khoảng năm 700 trước Công Nguyên đến năm 179)
* Cách thực hiện trò chơi:
Sau khi học phần thứ nhất của tiết tổng kết chương trình lịch sử lớp 4 để củng cố nội dung bài tôi cho chơi trò chơi:
- Mỗi nhóm gồm 4 học sinh.
- Trước tiên lên quay chiếc nón kỳ diệu để chọn câu hỏi    
- Sau đó thảo luận nhóm tại chỗ: thời gian 1 phút rồi cử đại diện trả lời.
- Sau khi trả lời xong các nhóm khác nhận xét bổ xung, giáo viên nhận xét đánh giá bắng điểm số ghi lên bảng.
  Sau mỗi nhóm trả lời giáo viên rút ô chữ của câu hỏi đó ra (để tránh trả lời trùng lặp 1 câu hỏi)
- Nhóm quay tiếp theo sẽ chọn số tính bên trái kim.
Cứ như vậy trò chơi tiếp diễn đến hết.
Tổng kết lại nhóm nào ghi được điểm số cao hơn nhóm đó thắng cuộc và được cả lớp khen ngợi.
Trò chơi này có thể sử dụng trong nhiều bài lịch sử nhưng hay nhất là các bài ôn tập.
3. Tổng kết kiến thức lịch sử lớp 4 một cách hiệu quả.
Theo tôi với đặc trưng của môn lịch sử quan trọng nhất là phần ôn tập tổng kết cuối năm. Nếu giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập tổng kết tốt thì học sinh sẽ ghi nhớ rất lâu. Khi dạy bài ôn tâp tổng kết ngoài những hoạt động theo tài liệu hướng dẫn bao giờ tôi cũng yêu cầu học sinh tổng hợp kiến thức bằng cách lập bảng thống kê. Tôi thường lập 3 bảng như sau :
Bảng 1: Bảng tổng hợp 8 giai đoạn lịch sử từ buổi đầu dựng nước đến giữa thế kỉ XIX.
Giai đoạn 1 Buổi đầu dựng nước và giữ nước
(khoảng 700 năm TCN đến năm 179 TCN)
Giai đoạn 2 Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại độc lập
(từ năm 179 TCN đến năm 938)
Giai đoạn 3 Buổi đầu độc lập (từ năm 938 đến năm 1009)
Giai đoạn 4 Nước Đại Viêt thời Lý (từ năm 1009 đến năm 1226)
Giai đoạn 5 Nước Đại Viêt thời Trần (từ năm 1226 đến năm 1400)
Giai đoạn 6 Nước Đại Viêt buổi đầu thời Hậu Lê (thế kỉ XV)
Giai đoạn 7 Nước Đại Viêt thế kỉ XVI-XVIII
Giai đoạn 8 Buổi đầu thời Nguyễn (Từ năm 1802 đến năm 1858)
 
          Với bảng này phiếu học tập của tôi chỉ ghi 8 giai đoạn, học sinh sẽ thảo luận tự điền tên và thời gian của từng giai đoạn vào phiếu.
Bảng 2: Bảng thống kê tên các triều đại, tên nước, tên kinh đô
Năm Triều đại Tên nước Kinh đô
  939
  968
  981
1010
1226
1400
1428
Nhà Ngô
Nhà Đinh
Nhà Tiền Lê
Nhà Lý
Nhà Trần
Nhà Hồ
Nhà Hậu Lê
Âu Lạc
Đại Cồ Việt
Đại Cồ Việt
Đại Việt
Đại Việt
Đại Ngu
Đại Việt
Cổ Loa
Cổ Loa
Hoa Lư
Thăng Long
Thăng Long
Tây Đô (ThanhHoá)
Thăng Long
 
          Với bài này tôi chỉ ghi tên các triều đại yêu cầu học sinh thảo luận hoàn thành các cột còn lại.
Bảng 3: Bảng thống kê các sự kiện, nhân vật tiêu biểu trong lịch sử Viêt Nam từ buổi đầu dựng nước đến giữa thế kỉ XIX.
Thời gian Sự kiện lịch sử tiêu biểu Nhân vậy chính
700 năm TCN
Năm 40
Năm 938
Năm 981
Năm 1010
Năm 1075-1077
Năm 1226
Năm 1400
Năm 1428
Đầu thế kỉ XVI
Năm 1786
Năm 1789
Năm 1802-1858
Nước Văn Lang ra đời
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Chiến thắng Bạch Đằng
Khởi nghĩa chống quân Tống lần thứ nhất
Nhà Lý rời đô ra Thăng Long
Kháng chiến chống quân Tống lần thứ 2
Nhà Trần thành lập
Nhà Hồ lật đổ nhà Trần
Chiến thắng Chi Lăng mở đầu thời Hậu Lê
Trịnh - Nguyễn phân tranh
Nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Thăng Long
Quang Trung đại phá quân Thanh
Nhà Nguyễn thành lập
Vua Hùng
Hai Bà Trưng
Ngô Quyền
Lê Hoàn
Lý Thái Tổ
Lý Thường Kiệt
Trần Cảnh
Hồ Quý Ly
Lê Lợi
Trịnh Kiểm
Nguyễn Huệ
Quang Trung
Nguyễn Ánh-Vua chúa nhà Nguyễn
 
          Với bảng này tôi cho sẵn mốc thời gian, học sinh phải hoàn thành hai cột còn lại.
          Vì bảng dài nên tôi phát phiếu học tập cho học sinh về nhà tự làm trước, đến lớp thảo luận nhóm thống nhất lại kết quả. Cuối cùng giáo viên nêu đáp án.
          Theo tôi học sinh nhớ được ba bảng tổng kết này là đã nắm chắc kiến thức môn lịch sử lớp 4. Sau đó tôi cho học sinh giữ lại cả 3 bảng để làm tài liệu ôn tập cũng như tư liệu phục vụ môn lịch sử sau này.
III. Hiệu quả áp dụng:
- So sánh thái độ học tập của học sinh trong tiết lịch sử giữa năm học 2010-2011 với năm học 2011-2012 nhờ áp dụng đề tài “Giúp học sinh học tốt môn lịch sử lớp 4” tôi thấy năm học này học sinh hào hứng hơn trong tiết học, nắm chắc kiến thức hơn, sự nhầm lẫn kiến thức rất ít. Số bài kiểm tra loại trung bình giảm, loại giỏi tăng. Cụ thể kết quả kiểm tra cuối năm so sánh đối chứng trước và sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm như sau.
Trước và sau khi thực hiện đề tài Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu
Số lượng % Số lượng % Số lượng % Số lượng %
Năm học 2010-2011 30 6 20% 12 40% 12 40% 0  
Năm học 2011-2012 30 12 40% 14 47% 4 13% 0  
Tăng / giảm   Tăng 6 Tăng 20% Tăng 2 Tăng 7% Giảm 8 Giảm 27%    
 
C. KẾT LUẬN
I.Ý nghĩa của đề tài đối với công tác được giao.
          Từ trước đến nay phần lớn mọi người đều cho rằng môn Toán, tiếng Việt là môn chính các môn còn lại là môn phụ trong đó có môn lịch sử. Chính vì vậy mới dẫn đến thực trạng như hiện nay đó là sự yếu kém đáng báo động về kiến thức môn lịch sử của phần lớn học sinh nói chung .Theo tôi, ngay từ khi làm quen với môn lịch sử chúng ta cần giáo dục cho học sinh hiểu rõ vai trò ý nghĩa của môn học này. Đồng thời hướng dẫn cho các em cách học phù hợp có như vậy mới giúp các em yêu thích và hứng thú để học tốt môn lịch sử lớp 4 cũng như các năm tiếp theo.
          Nhờ áp dụng đề tài trên mà chất lượng môn lịch sử của lớp tôi năm học này đã cải thiện đáng kể, giờ học lịch sử không khô khan như trước, học sinh rất hứng thú và yêu thích môn học.Các tiết thao giảng, chuyên đề về môn lịch sử của tôi được ban giám hiệu và đồng nghiệp đánh giá cao.
II.Bài học kinh nghiệm.
          Theo tôi muốn đạt được kết quả tốt trong giảng dạy, giáo viên phải có kĩ năng phân tích chương trình, sách giáo khoa, xác định đúng mục đích yêu cầu, nội dung của từng bài học và tìm ra phương pháp phù hợp để giúp học sinh nắm vững kiến thức, hình thành kĩ năng cơ bản cho việc tìm hiểu lịch sử.
          Khi sử dụng sách giáo viên các thầy cô chỉ coi đó là tài liệu tham khảo. Cách tổ chức giờ học được giới thiệu trong sách giáo viên chỉ là một phương án, một sự gợi ý, không phải là phương án duy nhất dùng hiệu quả cho tất cả các đối tượng. Giáo viên phải tuỳ trình độ thực tế của học sinh mà lựa chọn cách tổ chức dạy học tốt nhất.
          Các hình thức dạy học cũng cần linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với nhiệm vụ học tập và tình hình thực tế.
          Bản thân giáo viên cũng cần bồi dưỡng cho mình kiến thức về lịch sử để có thể dẫn  chứng mở rộng thêm cho bài giảng phong phú. Qua kinh nghiệm của tôi cho thấy đôi khi học sinh đặt những câu hỏi lịch sử ngoài phạm vi sách giáo khoa nếu giáo viên không tự bồi dưỡng tìm kiếm kiến thức sẽ rất khó sử lí trong những tình huống ấy.
          Tóm lại giáo viên cấn xác định đúng tầm quan trọng của môn lịch sử để có sự đầu tư trí đúng đắn vào việc giảng dạy môn học này góp phần làm chuyển biến tình trạng yếu kém kiến thức lịch sử của học sinh hiện nay.
III. Đề xuất:
          Tôi muốn đề xuất với các cấp lãnh đạo ngoài việc cung cấp tài liệu hướng dẫn giảng dạy như hiện nay. Ngành nên biên soạn thêm tài liệu tham khảo mở rộng kiến thức lịch sử phù hợp với từng bài, từng giai đoạn lịch sử để giáo viên có thêm tư liệu khắc sâu cho học sinh.
          Phòng giáo dục nên tổ chức thêm chuyên đề về môn lịch sử, cụ thể về cách dạy từng dạng bài, hướng dẫn cách đánh giá, kiểm tra phù hợp với thực trạng môn lịch sử lớp 4 hiện nay.
          Về phía nhà trường trong các buổi sinh hoạt chuyên môn ở tổ mỗi giáo viên cần nêu ra những vướng mắc khó khăn trong giảng dạy môn lịch sử để thảo luận tìm phương án phù hợp nhất.
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
          - Lịch sử và địa lí lớp 4 (SGK+Sách giáo viên)  - Nhà xuất bản giáo dục
          - Thiết kế bài giảng lịch sử và địa lí lớp 4 – Nhà xuất bản Hà Nội
          - Tra cứu thông tin trên mạng
          - Hướng dẫn viết SKKN của phòng giáo dục và đào tạo Quốc Oai.
          Trên đây là toàn bộ nội dung đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghiệm giúp học sinh học tốt môn lịch sử lớp 4” tôi đã nghiên cứu và áp dụng trong năm học 2011-2012. Đây là những cách làm mà tôi đã thực hiện và thực sự có hiệu quả.Tuy nhiên khi viết thành đề tài sẽ không tránh khỏi thiếu sót. Kính mong hội đồng khoa học các cấp góp ý để đề tài của tôi được hoàn chỉnh hơn.
          Tôi xin cam đoan đây là đề tài sáng kiến tôi tự nghiên cứu và áp dụng không sao, chép của ai.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
                                                      
Cấn Hữu, ngày...tháng...năm 2012
       Người viết:
 
 
 
                      Nguyễn Thị Thuyết
  Thông tin chi tiết
Tên file:
Một số kinh nghiệm giúp học sinh học tốt phân môn lịch sử lớp 4
Phiên bản:
SKNN nam 2012
Tác giả:
Nguyễn Thị Tuyết (thuyetnt-c1canhuu@quocoai.edu.vn)
Website hỗ trợ:
N/A
Thuộc chủ đề:
Sáng kiến kinh nghiệm
Gửi lên:
14/01/2015 15:28
Cập nhật:
14/01/2015 15:28
Người gửi:
thcanhuu
Thông tin bản quyền:
N/A
Dung lượng:
126.00 KB
Xem:
11114
Tải về:
461
  Tải về
Từ site TRƯỜNG TIỂU HỌC CẤN HỮU:
   Đánh giá
Bạn đánh giá thế nào về file này?
Hãy click vào hình sao để đánh giá File

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Văn bản mới

Số 292/CV-PGDDT

Hội thi giai điệu tuổi hồng Cấp Huyện năm học 2018-2019

Thời gian đăng: 18/10/2018

lượt xem: 17 | lượt tải:10

QD số 3913/QD-UBND

Quy định tiêu chí đánh giá hàng tháng đối với công chức, viên chức

Thời gian đăng: 18/10/2018

lượt xem: 29 | lượt tải:6

930_BGDĐT-GDTC

Hướng dẫn thực hiện công tác y tế trường học

Thời gian đăng: 31/03/2018

lượt xem: 77 | lượt tải:15
Mới được download
Thăm dò ý kiến

Cảm ơn bạn đã ghé thăm Website. Bạn biết trang của chúng tôi qua:

Hỗ trợ khách hàng
Thành viên
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site
1
2
3
Video
Thống kê
  • Đang truy cập9
  • Hôm nay239
  • Tháng hiện tại20,638
  • Tổng lượt truy cập311,025
Liên kết website
Quảng cáo 1
Quảng cáo 2
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây